Varant Nedir ?

Yapılandırılmış ürünler sınıfından bir finansal araç olan varantlar, 13/08/2010 günü İMKB’de Kurumsal Ürünler Pazarı’nda işlem görmeye başladılar. Uluslararası piyasalarda da giderek ilginin  ve işlemin arttığı varantlarda büyük kazançlar sağlanıldığı gibi  ciddi miktarda kayıplar da oluşabilmektedir. Bu yüzden de  varantların  işleyişi, özellikleri, fiyatını etkileyen faktörler ve  ne tür risklere sahip oldukları gibi bilgiler yatırımcılar açısından oldukça önemlidir.

Varant  elinde bulunduran kişiye, dayanak  varlığı ya da göstergeyi önceden belirlenen bir fiyattan belirli bir tarihte veya belirli bir tarihe kadar alma veya satma hakkı veren ve bu hakkın kaydi teslimat ya da nakit uzlaşı ile kullanıldığı menkul kıymet niteliğindeki sermaye piyasası aracıdır.

Varant satın alan yatırımcı, ödediği bedel karşılığında bir dayanak varlığı değil, o dayanak varlığı alma ya da satma hakkını satın alır. Bir hak satın alınmış olduğundan dolayı da  kar payı, rüçhan, tasfiyeden öncelikli yararlanma, oy kullanma,  bilgi edinme gibi haklar varantlarda yoktur.

Varant Fiyatları Nasıl Belirlenir?

Varantların fiyatlandırılmasında kullanılan birçok farklı yöntem mevcut. Bunlardan en çok kullanılanlardan biri de Black-Sholes isimli teoridir. Peki varantların fiyatlarını etkileyen faktörler neler?

• Üzerine varant ihraç edilmiş hisse fiyatı ile işlem fiyatı (excersize price) arasındaki fark varantın fiyatını etkileyen baş unsurlardan biridir.

• Üzerine varant ihraç edilmiş hissenin (underlying stock) volatilitesi de varant fiyatını etkiler. Volatilite arttıkça varantların fiyatları artar zira vade sonunda varantın artıda olma olasılığı yüksektir.

• Varantın sahibine temettü hakkı verip vermemesi varant fiyatını etkiler.

• Faiz düzeyleri de varantları etkiler. Faizlerin seviyesi sermayenin alternatif maliyetini etkilemekte olduğundan faiz seviyesi yükseldikçe, alım varantlarının fiyatı artmakta, satım varantlarınınki ise azalmaktadır.

• Artıda (in-the-money) olan bir varant ile ekside (out-of-the-money) olan bir varantın fiyatı farklıdır.

• Varant vadesine kalan süre de fiyatı etkiler. Vadeye kalan süre kısaldıkça varantın zaman değeri azalır.

Deutsche Bank varantları hakkında

Daha önce de değindiğimiz gibi Türkiye’de ilk işlem gören varantlar Deutsche Bank’a ait varantlar oldu. Ağustos 2010′dan 2010 yılı sonuna dek toplam 21 ürün çıkaran Deutsche Bank vade sonu gelen Aralık 2010 vadeli ürünlerin ardından, 2011 Ocak ayında sekiz yeni varantı daha piyasaya sundu.

5 Ocak’ta İMKB’de işlem görmeye başlayan Haziran vadeli Avrupa tipi yeni varantlar Garanti Bankası, İş Bankası, Koç Holding hisse senetleri ve İMKB 30 endeksi üzerine birer alım ve birer satım varantı olarak piyasada yerini aldı. Ürün çeşitliliğini sürekli olarak artırma hedefi güden Deutsche Bank’ın 2011 yılı sonuna kadar piyasadaki ürün sayısını 250′nin üzerine çıkarması bekleniyor.

En KazançLı Varant Hangi Sektörde?

Varant yatırımcısı için en çok kâr olasılığı olan sektörlerin başında teknoloji gelir. Günümüzde, değeri hızla artan şirketlerin başında internet, teknoloji, bilişim alanlarında yatırım yapan şirketler geliyor.

Dolayısıyla yukarıda değindiğimiz yenilikçi sektörlerin birinde riskli bir yatırıma girişen bir şirketin yatırımlarının başarılı olması durumunda yüksek kârlar elde edeceği ve hisse fiyatlarının tavan yapacağını söyleyebiliriz.

Bir örnek vermek gerekirse bugünkü hisse fiyatı 15 TL olan bu şirketin bugünün belirsizlik ortamında 2 yıl sonra hisselerini 30 TL’den alma hakkını veren varant ihraç ettiğini düşünelim. 2 yıl sonra yatırımları tutan ve yüksek kârlar elde eden firmanın borsada işlem gören hisseleri 60 TL’ye çıktığında yatırımcılar varantlarını 30 TL’den işleme koyup hisse başına 30 TL kâr elde edebilirler.

Varant Fiyatını Ektileyen Faktörler Nelerdir ?

Varant fiyatı, İçsel Değer ve Zaman Değeri’nin toplamından oluşmaktadır.

İçsel Değer: ‘kullanım fiyatı’ ve ‘dayanak varlık fiyatı’na bağlıdır. Varantın kullanım fiyatı ile dayanak spot varlık arasındaki farktır.

Vadeye Kalan Zaman Değeri: Varant fiyatını belirleyen temel faktör dayanak varlığın spot fiyatıdır. Faiz oranlarının yükselmesi artan fonlama maliyetinden dolayı alım varantlarının değerini artırırlen satım varantlarının değerinin düşürür. Vadeye kalan uzun süre varsa varantın performans gösterebileceği sürenin daha uzun olması nedeniyle, varantı değeri de o kadar yüksek olacaktır

Volatilite: Dayanak varlığın volatilitesi (oynaklığı) ile hem alım hem de satım varantları arasında pozitif yönlü bir ilişki vardır. Dayanak varlığın volatilitesi (oynaklığı) arttıkça hem alım varantlarının (call) hem de satım varantlarının (put) fiyatı artmaktadır.