Market Maker Nedir Nasıl Olunur ?

20 Ekim 2011, 16:00:01 İMKB, Yazarlar ve Yorumlar 0 yorum yapıldı 367 kişi okudu
  • Digg
  • del.icio.us
  • PDF
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • MySpace
  • Technorati

 

Sözlük anlamı, Hisse senetlerinden, bonolardan, dövizlerden veya gayrimenkullerden bir piyasa oluşturan jobber’a (simsar) veya stockbroker’a (borsacı), diğer bir deyişle bu piyasalarda alım-satım yapan kişiye verilen isimdir.

Dünyadaki uygulamasında, hisse senedi, tahvil ve döviz piyasalarının birincil piyasa işlemlerin etkinliği artırmak ve ikincil piyasaların işleyişini kolaylaştırmak amacı ile sadece belli kriterlere göre seçilen banka ve diğer bazı kuruluşların taraf kabul edildiği bir sistemdir. Bu piyasalarda taraflar gerçek kişi olduğu kadar, tüzel kişi ve devlet de olabilmektedir.

Piyasa yapıcısı adı altında seçilen kuruluşlar, ikincil piyasalarda aralıksız işlem yapmak, kotasyon vermek, bir ihracın belli bir miktarını satın almak gibi yükümlülüklere sahiptir. Belirli hisse senetlerinin fiyatlarını sabit tutmak amacıyla, menkul kıymetler borsasında hisse senetlerini fiyatlar düştüğünde alıp, yükseldiğinde satan kişi veya kuruluşlardır. Market Maker’ın bu işlemi yapabilmesi için, hisse senetlerine sahip olması veya hisse senetleri adına satma yetkisi olması gerekmektedir. Piyasanın dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak ve görevli olduğu sermaye piyasası araçlarında likit ve sürekli bir piyasanın oluşmasını sağlamak için kendi nam ve hesabına çift taraflı kotasyon vermekle yükümlüdürler. Piyasa yapıcısı adı altında belirlenen kuruluşların, ikincil piyasalarda aralıksız işlem yapmak, kotasyon vermek, bir ihracın belli bir miktarını satın almak gibi yükümlülükleri de bulunmaktadır.

Yurtdışında para ve sermaye piyasalarında uzun süredir uygulanan Piyasa Yapıcılığı Sistemi, İlk olarak 1960 yılında Federal Reserve Bank of New York tarafından, para politikasının yürütülmesine destek sağlamak amacıyla piyasa yapıcılığı sistemi işletilmeye başlanılmıştır. Daha sonra Brezilya 1974 yılında, İngiltere ise 1986 yılında piyasa yapıcılığı sisteminin ilk uygulayıcıları arasına girmişlerdir.

Ülkemizde, kamunun devlet iç borçlanma senetleri aracılığı ile piyasalardan borçlanmasının zaman zaman beklenildiği seviyelerde gerçekleşmemesi durumlarında (bilindiği üzere 1994 yılında yaşanan kamu borçlanmasındaki sıkıntılar bunun en temel örneklerindendir) piyasa yapıcılığı sistemine duyulan ihtiyaç nedeniyle bu sistem 2000 yılında başlatıldı. Ancak Kasım 2000 ve Şubat 2001’de yaşanan krizlerin ardından uygulamaya ara verildi. Daha sonra piyasalarda dengelerin tekrar yerine gelmeye başlaması ile birlikte 2002 yılında tekrar piyasa yapıcılığı sistemi hayata geçirildi.

Başlangıçta sadece IMKB Tahvil Piyasasında uygulaması olan sistem Hisse Senetleri Piyasası’nda da Temmuz 2010 tarihinden itibaren Kurumsal Ürünler Pazarı’nda (KÜP) uygulanmaya başlandı. KÜP’ün oluşturulmasına ise 12 Mart 2009 tarihli İMKB Yönetim Kurulu toplantısında karar verilmişti. Kot içi pazar niteliğindeki KÜP'nda menkul ve gayrimenkul yatırım ortaklıkları ile girişim sermayesi yatırım ortaklıklarının hisse senetleri, borsa yatırım fonları katılma belgeleri, varantlar ve diğer yapılandırılmış ürünler işlem görüyor. KÜP'de, piyasa yapıcılığı sürekli müzayede işlem yönteminin, piyasa yapıcısı bulunmadığı durumlarda ise tek fiyat işlem yöntemi uygulanmaktadır. 

Piyasada likiditeyi artıran, denetimi kolaylaştıran kurumsallaşmayı güçlendiren piyasa yapıcılığı:

1)Yatırım Fonları

2) Varantlar

3) Halka açık piyasa değeri 10 Milyon TL nin altındaki Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları için zorunludur.

Gayrı Menkul Yatırım Ortaklıkları , Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları ve halka açık piyasa değeri 10 Milyon TL nin üzerindeki Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları ise normalde eskisi gibi Sürekli Müzayede İşlem Yöntemiyle işlem görseler de aralarında piyasa yapıcılık talebi olanlar bu taleplerin borsaca uygun görülmesi halinde Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayede İşlem Yöntemine geçiş yapabilmektedirler.

Herhangi bir üründe birden fazla piyasa yapıcı mümkün olmamakta…  

Bir piyasa yapıcı, birden fazla menkul kıymette piyasa yapıcısı olarak atanabilmektedir.

İMKB Yönetim Kurulu, piyasa yapıcı üyenin piyasa yapıcılık faaliyetinde bulunabileceği menkul kıymet sayısına sınırlama getirebilmektedir.

Piyasa yapıcısı olması zorunlu olan ürünlerden varantlar haricindeki diğerlerinde bu şartın yerine gelmemesi durumunda da borsa Tek Fiyat İşlem Yöntemi uygulamaktadır.

Günümüz uygulamasında, yatırım ortaklıkları bu tek fiyat işlem yönteminden kurtulmak için kurucu aracı kurumları piyasa yapıcılığı için İMKB başvuruyor ve belirlenen şartları taşıdığı tespit edilenler İMKB tarafından hazırlanan ve SPK tarafından onaylanmış olan "Piyasa Yapıcılık" taahhütnamesini imzalayarak piyasa yapıcılık faaliyetlerine başlıyorlar.

İşleyişe bakacak olursak, seans saatleri Ulusal Pazarla aynı kalmakla beraber ufak farklar var:

Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayedede açılış seansında emir toplama ve eşleşmesinden sonra Piyasa Yapıcı 9:45-9:49 arasında alış ve satış kotasyonlarını girer. 9:50-12:30 arasında sürekli müzayede yöntemiyle seans yapılır. Tek fark işlem tahtasında Piyasa Yapıcının kotasyonun sürekli olarak yer almasıdır. İşlemler girilen kotasyonlar aralığında olmak zorundadır. Minimum kotasyon miktarı 250 dur. Bu miktar karşılandığı anda Piyasa Yapıcı en az bu miktar kadar yeni kotasyon girer. 2.Seansta da aynı işleyiş ve kurallar geçerlidir.

Piyasa Yapıcının işlem tahtasında sürekli varlığı öncelikle fiyat istikrarını ve likiditeyi sağlar. Kotasyon aralığı sınırsız değildir, belli fiyat aralıklarına göre sınırlar koyulmuştur. Bu da fiyatların gerçekçi olmasını, manipülatif işlemlerin azalmasını sağlar. Piyasa Yapıcı bir nevi denetleyici ve borsanın muhatabı olarak aşırı fiyat hareketlerini önler ve alış ya da satış yapmak isteyen yatırımcıya her zaman bu imkanı verir. Akla gelebilecek soru şu olabilir; sürekli işlem yapan piyasa yapıcı aşırı maliyetlerle karşılaşmaz mı? Bunun önlemi de borsa tarafından, Piyasa Yapıcıdan alınan teminatlara karşılık ona daha düşük maliyetlerde işlem yapma hakkı tanınarak çözülmüştür.

Tek Fiyatlı İşlem Yöntemi, zorunlu olduğu halde Piyasa Yapıcısı olmayan menkul kıymetler için uygulanır demiştik. Bu ürünler piyasada likiditesi az olan ürünler olduğu için bunları da yatırımcı için cazip hale getirecek bir yöntem düşünülmüştür. Bu kategoriye giren ürünlerde, pazarlarda sürekli müzayede başlangıcından itibaren emir toplama seansı yapılır. Kapanıştan 5 dakika önce emirler eşleştirilir, işlemler tek bir fiyattan gerçekleştirilir. (12:25-12:30) Bu yöntem aslında süresi uzatılmış bir açılış seansı gibi de değerlendirilebilir.Diğer pazarlardaki açılış seanslarından sonra başlatılması da yatırımcılara gün hakkında sağlıklı bilgiler verir, daha net ve kararlı emirler girilmesini sağlar.

Gelen Aramalar: market ekonomi nedir,piyasa yapıcılığı nedir,ekonomi pazar nedir,market ekonomisi nedir,nette market fiyatları neden düşük,onunur market ürün kataloğu,türkiyede piyasa yapıcı kuruluşlar
  • Digg
  • del.icio.us
  • PDF
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • MySpace
  • Technorati



Bu haberi 367 kişi okudu.
  • Digg
  • del.icio.us
  • PDF
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • MySpace
  • Technorati




0

ekonometre @ twitter ekonometre @ friendfeed ekonometre @ linkedin ekonometre @ rss